Në këtë ditë, 31 janar 1914: Fuqitë e Mëdha i japin Greqisë ishujt e Egjeut Verilindor në këmbim të Epirit të Veriut që i takonte Shqipërisë.
Nga evi kouridou
Lufta e Parë Ballkanike ishte një moment i rëndësishëm për Greqinë dhe Ballkanin, megjithatë vizioni i Idesë së Madhe mbeti ende i parealizuar.
Lufta e Parë Ballkanike (1912–1913) u pa nga grekët si vazhdimi natyror i Revolucionit të vitit 1821 dhe i përpjekjes për integrim kombëtar. Forcat ushtarake greke arritën brenda pak muajsh të çlironin zona të konsiderueshme të Maqedonisë , Epirit dhe ishujve të Egjeut Verilindor , duke përforcuar vizionin e Idesë së Madhe për çlirimin e popullatave të padëmtuara greke që jetonin nën sundimin osman.
Siç pohon një burim historik i kohës, “prania greke në Maqedoni dhe Epir është shprehja më e lartë e detyrës sonë kombëtare”. Forcat osmane, nga ana e tyre, mbrojtën me forcë pozicionet e tyre në Adrianopojë , e cila u pushtua përfundimisht nga bullgarët në mars të vitit 1913, ndërsa Kostandinopoja mbeti nën sundimin osman.
Çështja shqiptare
Gjatë Luftës së Parë Ballkanike, krijimi i një shteti shqiptar doli si një çështje e rëndësishme . Që në fillim, Austro-Hungariadhe Italia ishin në favor të krijimit të Shqipçrisë, për arsyet e tyre gjeopolitike. Diplomacia austriake mbështeti lëvizjet e nacionalistëve shqiptarë me qëllim që të parandalonte Serbinë të arrinte në Adriatik. Italia, në konkurrencë me Austro-Hungarinë, dëshironte krijimin e një shteti të pavarur në bregun lindor të Adriatikut.
Në tetor dhe nëntor 1912, nacionalistët shqiptarë u alarmuan nga përparimi i trupave greke dhe serbe në Ballkanin perëndimor. Për të parandaluar pushtimin e zonave që i konsideronin tokë shqiptare, ata lëvizën për krijimin e menjëhershëm të një shteti. Ismail Kemali, pasi mori fillimisht miratimin e qeverisë austriake në Vjenë, shpalli pavarësinë e Shqipërisë në Vlorë më 28 nëntor 1912 .
Megjithatë, qeveria e Kemalit fillimisht kontrollonte vetëm qytetin e Vlorës. Po atë ditë, trupat serbe pushtuan Durresin , ndërsa ushtria greke çliroi Epirin e Veriut . Çështja shqiptare iu referua Fuqive të Mëdha për zgjidhje përfundimtare.
Traktati i Bukureshtit dhe çështjet e pazgjidhura
Me nënshkrimin e Traktatit të Bukureshtit (28 korrik / 10 gusht 1913) , mbetën pezull tre çështje të rëndësishme:
- Pronësia e Trakisë Lindore → më në fund u kthehet osmanëve me anë të një traktati të veçantë më 16/29 shtator 1913.
- Pronësia e ishujve të Egjeut Verilindor → iu dha Greqisë me kushtet e mëposhtme: ishujt do të mbeteshin të pafortifikuar, nuk do të përdoreshin ushtarakisht, komunitetet myslimane do të mbroheshin dhe kontrabanda do të luftohej.
- Rregullimi i kufijve të Shqipërisë → Greqia u përball me dilemën midis pretendimit të Epirit të Veriut apo të ishujve.
Siç raportojnë burimet historike, “qeveria greke pranon kushtet, duke shprehur gatishmërinë e saj për t’iu përmbajtur marrëveshjes, ndërkohë që kërkon njëkohësisht mbrojtjen e popullatave greke dhe ruajtjen e komuniteteve myslimane”.
Reagimi i palës osmane
Fitorja osmane ndaj bullgarëve nxori në pah vendosmërinë e qeverisë xhonturke. Xhonturqit vazhduan me armatime intensive detare, duke besuar se superioriteti detar do të siguronte ishujt dhe në të njëjtën kohë do të minonte pozicionin strategjik të Greqisë në Azinë e Vogël.
Osmanët i konsideronin ishujt e Egjeut si një bazë për forcat greke për të nisur sulme në Azinë e Vogël. Greqia, nga ana e saj, u përpoq të kombinonte suksesin në fushën e betejës me lëvizje diplomatike , duke shpresuar në njohjen e sovranitetit të saj mbi ishujt.
Lufta e Parë Ballkanike ishte një pikë kthese e madhe për Greqinë dhe Ballkanin. Edhe pse forcat greke arritën të çlironin territore të mëdha dhe të zgjeronin ndikimin e tyre, vendimet e Fuqive të Mëdha nuk e kënaqën plotësisht Greqinë. Pavarësisht cedimit të Epirit të Veriut ndaj Shqipërisë dhe kufizimeve në ishuj, vendi ruajti pozicionin e tij si një lojtar dominues në rajon, ndërsa vizioni i Idesë së Madhe vazhdoi të përcaktonte zgjedhjet e saj strategjike.
Athens Magazine
P.s – Shkrimi pasqyron mendimin e autores!

@NewsIn.Al

