Brez pas brezi, por valixhja mbetet…
Në një shtëpi shqiptare, valixhja rrallë i përket vetëm një njeriu. Dikur e mbajti gjyshi. Më vonë babai. Sot e nxjerr nga dollapi vajza, që kontrollon në telefon sa kilogramë lejon bileta.
Ndryshojnë destinacionet, mënyrat e udhëtimit dhe arsyet që themi me zë. Në prag të derës, pyetja mbetet e njohur: «Kur do të vish prapë?»
Dikush është nisur për punë, dikush për shkollë. Të tjerë janë larguar nga frika, përndjekja apo konflikti. Ka pasur nga ata që donin të shihnin botën dhe nga ata që do të kishin dashur të mos largoheshin kurrë. Fjala «emigrant» i përmbledh, por secili ka një histori që nuk i ngjan plotësisht tjetrës.
Shpesh, në familje mbetet një fjali: «Po iki për ca kohë.»
Pastaj jeta merr rrugën e vet. Puna e përkohshme bëhet profesion. Dhoma me qira bëhet shtëpi. Fëmijët fillojnë shkollën dhe mësojnë t’i tregojnë ngjarjet e ditës në një gjuhë tjetër. Kthimi vazhdon të përmendet, por tani kërkon të zhvendoset një familje e tërë.
Ndërkohë, larg Shqipërisë ndërtohen jetë që meritojnë të tregohen. Një punëtor hap biznesin e vet. Një infermiere fiton besimin e pacientëve. Një mësuese mbledh fëmijët të dielave për t’u mësuar shqip. Dikush ndihmon të sapoardhurin të gjejë punën e parë, sepse e mban mend mirë ditën kur nuk dinte kujt t’i drejtohej.
Këto arritje kanë brenda orë pune, mësim, gabime dhe këmbëngulje. Kanë edhe njerëz që u gjendën pranë. T’i tregosh do të thotë t’u japësh vend përvojave prej të cilave mund të mësojmë.
Por pas krenarisë për atë që shqiptarët arrijnë jashtë, lind një pyetje e vështirë: çfarë do t’i kishte ndihmuar ta ndërtonin atë jetë edhe në Shqipëri?
Përgjigjen duhet t’ua kërkojmë atyre. Dikush do të flasë për pagën, një tjetër për mundësinë për t’u rritur në profesion. Një prind do të flasë për shkollën e fëmijëve. Një sipërmarrës për rregullat dhe besimin. Për shumë njerëz, vendimi lidhet me disa prej këtyre bashkë.
Edhe kthimi kërkon përgjigje konkrete. Ku do të punoj? Si do ta mbaj familjen? A do të përshtaten fëmijët? Kujt mund t’i besoj një bashkëpunim?
Malli mund ta nisë bisedën. Për ta marrë vendimin duhen mundësi.
Ka vend edhe për ata që duan të kontribuojnë duke qëndruar jashtë: të punojnë me një ekip në Shqipëri, të ndihmojnë një biznes të gjejë treg, të ndajnë njohuritë ose të mbështesin një nismë në vendlindje. Lidhja me vendin mund të marrë forma që secili i ndërton sipas jetës së vet.
Prandaj na duhen historitë e atyre që ikën, të atyre që u kthyen dhe të atyre që jetojnë mes dy vendeve. T’i dëgjojmë deri në fund, edhe kur përvoja e tyre na prish bindjet. T’u bëjmë vend suksesit, zhgënjimit, humorit dhe shpresës.
Valixhja do të vazhdojë të hapet. Njerëzit do të shkojnë për të studiuar, punuar, dashuruar e njohur botën.
Ajo që duhet të ndryshojë është biseda në prag të derës.
Që një ditë, kur fëmija të thotë «dua të iki», prindi të mos e dëgjojë si një domosdoshmëri që ia njeh prej jetës së vet. Ta pyesë ku dëshiron të shkojë, çfarë dëshiron të mësojë dhe kur do të vijë për vizitë.
Valixhja le të mbetet. Le ta mbushim nga dëshira për të shkuar, jo nga pamundësia për të qëndruar.
En-In/Press Emigrant
@NewsIn.Al
