Në fillim të shekullit XX, një emigrant shqiptar mbërriti në Shtetet e Bashkuara.
Quhej Kristo Kirka.
Por historia e diasporës shqiptare në Amerikë nuk është historia e një njeriu të vetëm.
Në qytete si Boston, Worcester dhe New York, emigrantët shqiptarë punonin në fabrika, restorante dhe biznese të vogla.
Shumë kishin ardhur me shumë pak para.
Por një pjesë të të ardhurave e dërgonin për një projekt shumë më të madh:
Shqipërinë.
Në vitin 1912, ndërsa Perandoria Osmane po humbiste kontrollin mbi Ballkanin, shqiptarët në Amerikë kuptuan se momenti historik po afrohej.
Në Boston u krijua federata:
VATRA.
Mes figurave kryesore të saj ishin Fan Noli, Faik Konica, Kristo Kirka dhe aktivistë të tjerë.
Por Vatra nuk ishte thjesht një shoqatë emigrantësh.
Ajo mblidhte para.
Botonte gazetën Dielli.
Organizonte shqiptarët nëpër Amerikë.
Dhe financonte përpjekjet diplomatike për mbrojtjen e Shqipërisë.
Kur kufijtë e vendit u vunë në diskutim pas Luftës së Parë Botërore, diaspora shqiptare në SHBA nisi një fushatë intensive.
Shqiptarë që punonin me paga modeste jepnin para nga kursimet e tyre.
Disa dhuronin paga të tëra.
Paratë përdoreshin për delegacione, propagandë, botime dhe lobim ndërkombëtar.
Ata jetonin mijëra kilometra larg Shqipërisë.
Por po përpiqeshin të ndikonin në atë që ndodhte në tavolinat diplomatike të Evropës.
Dhe këtu qëndron pjesa që shpesh harrohet:
Shteti shqiptar nuk u mbrojt vetëm nga njerëzit brenda kufijve të tij.
Një pjesë e betejës u zhvillua nga emigrantët në Amerikë.
Në fabrika.
Në restorante.
Në mbledhje komunitare.
Dhe në zyrat e vogla të Vatrës në Boston.
Mbi një shekull më vonë, Vatra dhe gazeta Dielli vazhdojnë të ekzistojnë në Shtetet e Bashkuara.
Një organizatë e krijuar nga emigrantët në vitin 1912 mbijetoi më gjatë se shumë prej qeverive që ata dikur përpiqeshin të bindnin.N’Kohë
@NewsIn.Al
