Kostaq Osmalli
-Korçë 21/04/1908 -Korçë 25/11/1984
(Kompozitor dhe Dirigjent i Korit Lira)
Djali i legjendarit Panda Osmalliut që zotëronte një nga klubet muzikore/qytetare më të vjetra në Shqipëri, të njohur gjërësisht me emrin ‘Panda”, që konsiderohet si një djep historik i civilizimit në historinë moderne dhe bashkëkohore të Shqipërisë.
Që në moshë shumë të vogël ai do shquhej për talentin e tij në muzikë, gjithmonë nën titullin e “forcës së qetë” që do e shoqëronte gjatë gjithë jetës së tij. Mbase një nga kitaristët dhe mandolinistët më të mirë të Shqipërisë deri më sot.
Karriera e tij muzikore dhe kontributi vetëmohues është i ndarë në dy periudha artistike, të dyja po aq të rëndësishme
për kulturën e vendit. E para, kur Kostaqi shkëlqeu duke luajtur këngë në kitarë me grupe të ndryshme në qytet, gjë që e bëri atë një nga baballarët e serenatave të gjeneratës së parë, madje kulminacioni i kësaj periudhe konsiderohet të jetë krijimi i grupeve të para muzikore perëndimore të Shqipërisë (Music Bands).
Fillimet muzikore korale të Osmalliut, i gjen dikush në vitin 1926, kur fillon të marrë pjesë në aktivitete të ndryshme muzikore, si psh në drejtimin e koreve të kishave të Shën Thanasit dhe Shën Ilisë.
Gjatë viteve 1934-1938, kreu studimet muzikore në Konservatorin e Bukureshtit për Teori-Solfezh. Kthimi i tij në Shqipëri përkon me pushtimin fashist të vendit nga Italia, duke ndryshuar rrënjësisht jetën e përditshme artistike të shqiptarëve. Ndërkohë, në periudhën 1938-1940 transferohet në djepin tjetër kulturor të vendit, në Shkodër, ku shkëlqen edhe një herë. Ai bashkëpunon me emrat më të mëdhenj të kohës dhe bëhet i famshëm anë e mbarë vëndit si dirigjent. Thuhet se një nga arritjet e tij më të mëdha ishte themelimi dhe organizimi i koreve legjendare të qytetit.Për disa studies të tjerë, Kostaq Osmalli, është ura e parë kulturore midis dy qyteteve.
Periudha e dytë e karrierës së tij fillon menjëherë pas luftës, ku ai gjendet përsëri në vendlindjen e tij, për të organizuar mandolinat e fundit të qytetit.Në vitin 1950 ai do të marrë drejtimin e Korit Lyra. Në këtë kontekst, ai do të riorganizojë totalisht korin legjendar, duke ndryshuar repertorin, formatin dhe mënyrën e interpretimit.
Lëvizja e tij e parë do të jetë krijimi i formacionit muzikor legjendar, të njohur gjërësisht si grupi i “12 Apostujte”. Një tjetër stacion i rëndësishëm, ndoshta me vlerën e një kontributi të veçantë në trashëgiminë kulturore.
ishte gjithashtu mbledhja, ringjallja, harmonizimi, përshtatja dhe ri-interpretimi i 145 këngëve patriotike/satirike/qytetare korçare. Pothuajse i gjithë repertori i korit Lira deri më sot.
Stacionet historike që i detyrohemi dirigjentit Osmalli përveç këtyre, janë edhe riorganizimi i dytë i korit në mesin e viteve 1960, inçizimi i shumicës së këngëve të korit në pllaka gramafoni (botim çekosllovak), njohja e korit “lira” përtej kufijve të Korçës, ideja radikale dhe inovative për të shtuar gra në kor,dhjetëra çmime dhe dallime në festivale dhe ngjarje muzikore të kohës, stafi muzikor me instrumente muzikorë të korit etj. duke e konsideruar atë si një dirigjent dhe arkitekt unik të këtij korit të sotëm, të quajtur “Lyra”.
Në biografinë e tij të pasur ia vlen të përmendet se Kostaq Osmalli ishte një mësues muzike si në shkollën “Pedagogjike” ashtu edhe në shkollën e mesme të përgjitshme “Raqi Qirinxhi”. Sidoqoftë, ai ka marrë pjesë edhe në festivalet e qytetit si kompozitor, pasi ka shkruar këngë si: “Baladë për dëshmorin Raqi Themeli”, “Fryn era e mengjesit”, “Kënga e punës” etj. Kostaq Osmalli, është babai i një prej kompozitoreve të para Shqiptare, i profesores Ina Osmalli.
A.i.Sulioti
