RASTI I MIMOZA AHMETIT DHE TURPI I NJË SHOQËRIE QË USHQEHET ME POSHTËRIMIN E ARTIT
Ka fjali që nuk duhen kaluar lehtë.
“Më ka ardhur keq kur Moza është trajtuar sikur nuk ka bukë të hajë”, tha Rita Petro. Dhe në atë fjali të thjeshtë, pa zhurmë e pa teprim, gjendet një nga të vërtetat më të hidhura të mënyrës si media shqiptare sillet me figurat e saj të kulturës.
Sepse këtu nuk kemi të bëjmë vetëm me një emër të njohur. Nuk kemi të bëjmë vetëm me Mimoza Ahmetin si person publik. Kemi të bëjmë me diçka më të rëndë: me mënyrën se si një pjesë e portaleve, e mediave vizive dhe e shtypit të shkruar zgjedh të trajtojë një grua të artit, një poete, një autore, një figurë me peshë në kulturën shqiptare, jo sipas asaj që ka dhënë, jo sipas asaj që përfaqëson, por sipas një skenari poshtërues që prodhon më shumë klikime se sa respekt.
Kjo është sëmundja e vjetër e medias së varfër: nuk di të ngrejë figurën, prandaj përpiqet ta ulë. Nuk di të lexojë veprën, prandaj merret me thashethemin. Nuk di të flasë për dinjitetin, prandaj shpik mjerimin. Dhe kështu, një person i arritur lart në profesion dhe karrierë, një grua që për dekada ka qenë pjesë e debatit letrar, kulturor dhe publik në Shqipëri, paraqitet sikur është një figurë që duhet parë me keqardhje, sikur vuan për të përditshmen, sikur është një personazh i rrënuar që shërben si material për konsum emocional.
Kjo nuk është gazetari.
Kjo është përdhosje me paketim mediatik.
Ne të gjithë e dimë shumë mirë realitetin shqiptar. E dimë që në këtë vend arti nuk paguhet siç duhet. E dimë që poetët, shkrimtarët, intelektualët, njerëzit e kulturës nuk kanë pasur kurrë mbështetjen që meritojnë. E dimë që Shqipëria nuk është vendi ku letërsia të jep luks, as ku kultura të garanton pasuri materiale. Por ky realitet nuk i jep askujt të drejtën morale, profesionale apo njerëzore t’ua marrë dinjitetin këtyre figurave e t’i shesë si njerëz të rrëzuar për të ushqyer oreksin vulgar të një tregu mediatik të etur për përqeshje.
Varfëria e sistemit nuk duhet të përdoret kurrë si justifikim për varfërinë morale të medias.
Sepse këtu është pika më e rëndë: kur një shoqëri fillon t’i trajtojë njerëzit e artit jo si pasuri kombëtare, por si materiale për tallje, si figura për t’u konsumuar emocionalisht, si “histori të trishta” për t’u shitur në studio televizive dhe portale, atëherë kemi të bëjmë me një krizë shumë më të madhe se sa vetë media. Kemi të bëjmë me rënien e respektit për mendimin, për krijimin, për inteligjencën, për kulturën.
Dhe Mimoza Ahmeti nuk është një emër i zakonshëm që mund të përdoret si lodër editoriale.
Ajo është një figurë që e njeh publiku shqiptar para dhe pas çdo formati televiziv. Ajo ka qenë Moza përpara kamerave të sotme dhe do të mbetet Moza edhe pasi të shuhet zhurma e tyre. Ajo nuk e ka marrë peshën publike nga reality show-t, as nga portale pa kujtesë, as nga titujt që ndërtohen për të kafshuar imazhin e një njeriu. Ajo e ka ndërtuar peshën e saj në letërsi, në debat, në mendim, në individualitet, në një profil publik që nuk ka pasur kurrë nevojë për mëshirë, por për lexim serioz.
Por media e dobët nuk di të lexojë figura të forta.
Prandaj përpiqet t’i deformojë.
Sa herë që përballet me një personalitet që nuk futet në kallëpet e zakonshme, një pjesë e medias shqiptare aktivizon të njëjtin mekanizëm: e zhvesh nga vlera, e thjeshton, e ul, e shndërron në objekt komenti, e paraqet si të rrënuar, si të pambrojtur, si të çuditshëm, si njerëz që duhen parë me sy keqardhjeje dhe jo me sy respekti. Është mënyra më e lehtë për të vrarë simbolikisht dikë që nuk mund ta mundësh intelektualisht.
Kjo është dhunë publike me gjuhë editoriale.
Dhe kur kjo i bëhet një gruaje të artit, një figure që nuk i përket vetëm vetes por edhe historisë së letrave shqipe, atëherë problemi bëhet akoma më i madh. Sepse nuk po cenohet thjesht imazhi i një personi; po cenohet vetë ideja se në këtë vend mund të jesh i madh në shpirt, në mendje, në krijimtari, dhe megjithatë të trajtohesh me dinjitet.
Në vend të kësaj, media zgjedh shpesh rrugën më të ulët: ta kthejë figurën në lajm, njeriun në objekt, dhe dinjitetin në mall të lirë.
Kjo duhet refuzuar.
Dhe po, reagimi më i drejtë që publiku mund të japë kur sheh një deformim të tillë është bojkoti. Bojkoti ndaj portaleve që ndërtojnë trafik mbi poshtërimin. Bojkoti ndaj studiove që ngatërrojnë analizën me zhveshjen e figurës. Bojkoti ndaj çdo mediaje që mendon se mund të fitojë duke keqinformuar, duke shtrembëruar dhe duke luajtur me dinjitetin e një njeriu që ka dhënë shumë më tepër për këtë vend sesa ata që e përdorin si material për konsum.
Sepse askush nuk ka të drejtë të trajtojë keq.
Askush nuk ka të drejtë të keqinformojë.
Askush nuk ka të drejtë të fitojë mbi informacione të rreme apo mbi insinuata që shkelin figurën e tjetrit.
Një shoqëri serioze i mbron figurat e saj të kulturës edhe kur nuk u jep dot pasurinë materiale që meritojnë. Një media serioze nuk i paraqet si të mjerë për t’i bërë më të konsumueshëm. Një publik serioz nuk e shpërblen këtë pazar poshtërues me klikime.
Në fund, pyetja nuk është vetëm çfarë po i bëhet Mimoza Ahmetit.
Pyetja e vërtetë është çfarë po i bën Shqipëria figurave të saj më të forta të mendimit.
Sepse kur një vend nuk di të ruajë dinjitetin e poetëve, shkrimtarëve dhe njerëzve të artit, ai nuk po varfëron vetëm kulturën. Ai po zbulon varfërinë e vet morale.
Dhe kjo është më e rëndë se çdo mungesë tjetër.
*First Hello World*
@NewsIn.Al
