Avokatët që folën për Reuters thanë se ndjekja penale e Putinit ose zyrtarëve të tjerë rusë ka të ngjarë të pengohet dhe mund të zgjasë vite.
Pentagoni amerikan këtë javë akuzoi Rusinë për krime lufte në Ukrainë dhe tha se po mblidhte prova.
“Ne sigurisht shohim prova të qarta se forcat ruse po kryejnë krime lufte”, tha të hënën zëdhënësi i Pentagonit Joe Kirby.
“Ne do të kontribuojmë në procesin e hetimit. “Ajo që do të dalë nga kjo nuk është një vendim që do të merret nga udhëheqja e Pentagonit.”
Ajo u parapri nga deklarata e famshme e Presidentit Joe Biden i cili e përshkroi homologun rus të Vladimir Putin si një kriminel lufte.
Megjithatë, avokatët që folën për Reuters për këtë temë thanë se ndjekja penale e Putinit ose zyrtarëve të tjerë rusë ka të ngjarë të pengohet dhe mund të zgjasë vite.
Si përkufizohen krimet e luftës?
Gjykata Ndërkombëtare Penale (ICC) në Hagë i përkufizon krimet e luftës si “shkelje serioze” të Konventave të Gjenevës, të miratuara pas Luftës së Dytë Botërore dhe përcaktuan ligjet humanitare që duhen respektuar në kohë lufte. Shkelje të tilla janë shënjestrimi i civilëve dhe sulmet ndaj objektivave ushtarake që rezultojnë në viktima “të tepërta” civile.
Ukraina dhe aleatët e saj perëndimorë akuzojnë Rusinë se sulmon civilët pa dallim, diçka që Moska e mohon.
BRSS ratifikoi Konventën e Gjenevës në vitin 1954. Në vitin 2019 ajo tërhoqi njohjen e një prej protokolleve të Traktatit, por mbetet partner në marrëveshjet e tjera.
Si mund të zhvillohet rasti?
Prokurori i Gjykatës Ndërkombëtare Penale (ICC) Karim Khan tha disa ditë më parë se ai po fillonte një hetim mbi krimet e mundshme të luftës në Ukrainë .
As Rusia dhe as Ukraina nuk janë anëtarë të GJNP-së dhe Moska nuk e njeh gjykatën. Ukraina, megjithatë, i ka dhënë pëlqimin gjykatës për të hetuar çdo krim në territorin e saj që nga aneksimi i Krimesë në Rusi në 2014.
Rusia ndoshta do të vendoste të mos bashkëpunonte me GJPN-në dhe çdo gjyq do të shtyhej derisa të pandehurit të arrestohen.
Kur indikacionet konsiderohen provë?
ICC do të lëshojë një urdhër arresti nëse prokurorët kanë “baza të arsyeshme për të besuar” se janë kryer krime lufte. Për dënim, prokurorët duhet të provojnë se të akuzuarit janë fajtorë pa “dyshim të arsyeshëm”.
Për shumicën e kategorive, kjo do të thotë provë e qëllimit. Një mënyrë që kjo të ndodhë është që prokurorët të tregojnë se nuk ka pasur objektiva ushtarake në zonën e sulmit dhe se nuk ka qenë aksident.
“Nëse ndodh vazhdimisht dhe strategjia duket se synon qytetarët në zonat urbane, ky është një tregues i fortë i qëllimit,” tha Alex Whiting, një profesor vizitor në Shkollën Juridike të Harvardit.
Kush mund të ndiqet penalisht?
Hetimet e krimeve të luftës mund të fokusohen tek ushtarët, komandantët dhe krerët e shtetit.
Prokurorët mund të tregojnë se Putini ka kryer krime lufte duke urdhëruar sulme të paligjshme ose duke dështuar në parandalimin e krimeve të njohura prej tij.
Por është e vështirë të provohet një lidhje midis urdhrave të një lideri dhe krimeve në fushën e betejës, tha Astrid Reisinger Korasini nga Departamenti i së Drejtës Ndërkombëtare në Universitetin e Vjenës.
“Dhe sa më lart të shkojmë, aq më e vështirë bëhet,” tha ai.
Pse është e vështirë të kesh bindje?
Ekspertët vlerësojnë se bombardimi i një materniteti dhe një teatri në Mariupol, të cilat dihej se ofronin strehim për fëmijët, duket se i nënshtrohen përkufizimit të krimeve të luftës.
Por përveç vështirësisë për të provuar qëllimin dhe lidhjen e liderëve me këto sulme, prokurorët ka të ngjarë të kenë vështirësi në mbledhjen e provave, të tilla si raportet e dëshmitarëve që mund të hezitojnë të flasin nga frika.
Në rastin e Ukrainës, prokurorët do të duhet të shikojnë fotot dhe videot e disponueshme publikisht. “Ky nuk është aspak një proces i shpejtë,” tha Rebecca Hamilton, një profesore e drejtësisë në Universitetin Amerikan.
Sjellja e të akuzuarve në gjykatë mund të jetë gjithashtu e vështirë, pasi Moska pothuajse me siguri do të refuzojë të lëshojë urdhërarrest. Shpresa e vetme është gjetja e tyre jashtë vendit.
A ka ndonjë precedent?
Që nga fillimi i saj, GJNP ka gjykuar 30 raste, disa me shumë të pandehur. Gjykatësit e tij kanë dënuar pesë persona për krime lufte, krime kundër njerëzimit dhe gjenocid, ndërsa kanë liruar katër të tjerë. Komandanti kongolez Thomas Lubanga Dilo u dënua në vitin 2012.
GJPN-ja ka lëshuar edhe urdhër-arreste për disa të pandehur që mbeten në kërkim.
Në vitin 1993, OKB-ja themeloi Gjykatën e Pavarur Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë për krimet e kryera në Ballkan. Gjykata paditi 161 persona dhe dënoi 90 për luftën në Jugosllavi.
Ish-presidenti i Liberisë Charles Taylor është dënuar në një gjykatë të veçantë ad hoc.
Ekspertët nuk e konsiderojnë të pamundur që në rastin e Ukrainës të krijohet një gjykatë e veçantë, diçka që mund të bëhet përmes OKB-së ose një traktati të ri.(in.gr)
@NewsIn.Al
